Do świąt zostało nieco ponad dwa tygodnie. To idealny moment, by przygotować miodownik. To pyszne ciasto z dodatkiem miodu, w zależności od regionu Polski jednym kojarzy się z Bożym Narodzeniem, innym z Wielkanocą. Bez wątpienia jednak ma ono dostojny i świąteczny charakter. Kilka wyrazistych miodowych blatów przełożonych kremem — to bomba kaloryczna, na którą można, ale nawet trzeba pozwolić sobie właśnie od święta. Jak zrobić tradycyjny miodownik i jakiego miodu do niego dodać? Tego właśnie dowiecie się z tego wpisu.

Ciasto miodownik — hołd dla miodu w kuchni

Minimum cztery, a według niektórych nawet siedem blatów — kruchego, brązowego od miodu ciasta — powinno tworzyć idealny miodownik. Między nimi rozpływający się w ustach grysikowy lub budyniowo-maślany krem. Jego smak przywodzi na myśl najpiękniejsze dni świąteczne, wizytę rodziny i długie rozmowy. Bo miodownik to ciasto pracochłonne i wymagające, którego nie robi się na zwykłą niedzielę, to ciasto dostojne o szlacheckich korzeniach. W czasach dawnych tylko bogaci mogli pozwolić sobie na takie wypieki. Dziś to ciasto również dla bogatych — ale bogatych w czas, bo jednak wymaga sporo pracy. Włożony wysiłek się opłaci, bo ciasto z miodowymi blatami jest po prostu pyszne.

Jakiego miodu najlepiej używać do wypieków?

Do wypieków najlepiej używać miodu o delikatnym smaku i aromacie, który nie dominuje nad innymi składnikami. Moim zdaniem doskonałym wyborem będą miód spadziowy, lipowy lub akacjowy, ponieważ mają zrównoważony smak i dobrze się komponują z innymi składnikami ciasta.

Miód spadziowy ma intensywny smak i ciemniejszy kolor, a także zawiera więcej minerałów niż inne rodzaje miodu. Może on jednak przytłaczać smak ciasta, dlatego warto używać go w umiarkowanych ilościach.

Miód lipowy ma delikatny smak i słodkawy aromat, który idealnie pasuje do wypieków, a także do herbaty i innych napojów.

Miód akacjowy jest popularnym wyborem do wypieków, ponieważ ma subtelny smak i jasną barwę. Jest on również płynny, co ułatwia jego dodawanie do ciasta.
Do pieczenia ciast, w tym świątecznego miodownika, zawsze polecam także lubiany przez wszystkich wielokwiat - miód wielokwiatowy jest zdecydowanie najbardziej uniwersalnym rodzajem miodu do stosowania w kuchni, nie tylko w słodkich wypiekach. Dodaję go także do marynat i sosów, ale to już zupełnie inna historia.

Kiedy piec miodownik?

Ciasto miodowe musi poleżeć — im dłużej, tym lepiej, podobnie jak piernik. Niektórzy sugerują wręcz, że ciasto z miodem powinno się robić bez proszku do pieczenia, za to po wyrobieniu, należy dać mu czas na dojrzenie. Jak podaje przepis na staropolski miodownik dojrzewający — surowe ciasto po wyrobieniu musi leżakować w lodówce nawet miesiąc!

W moim rodzinnym domu miodownik był pieczony na około tydzień przed świętami. Mama dodawała do ciasta proszek spulchniający i wypiekała półkruche blaty. Na drugi dzień przekładała je kremem, po czym zapomniała o nim na jakieś 5 dni.Ten czas wystarczał, by blaty i krem idealnie się zespoliły, dzięki temu ciasto nie kruszy się, łatwo się kroi, a smaki są idealnie połączone. Dzień przed podaniem na miodowniku lądowała czekolada lub orzechy w karmelu, a czasem po prostu cukier puder.

Przepis na miodownik świąteczny z kremem grysikowym

Wróćmy więc do naszego bohatera — miodownika. Oto przepis na najlepsze ciasto z miodem i kremem:

Składniki na ciasto

(na blachę około 28×23 cm, na większą blachę warto zrobić ciasto z dwóch porcji)

składniki do zmieszania:

• 500 g mąki pszennej
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia
• ½ łyżeczki sody oczyszczonej
• 2 łyżeczki domowej przyprawy piernikowej: mieszanki cynamonu, sproszkowanego imbiru i goździków, w proporcjach 1:½:½ (można też użyć gotowej przyprawy)
• ¼ łyżeczki soli

składniki do miksowania:

• ¾ szklanki dobrego nieskrystalizowanego miodu
• ½ szklanki drobnego cukru
• 200 g masła (roztopionego i ostudzonego)
• 2 jajka z wolnego wybiegu
• opcjonalnie 2 łyżki brandy lub koniaku

 Składniki na krem grysikowy

• 500 ml mleka
• 200 g bardzo miękkiego masła
• 6 łyżek kaszy manny
• 1-2 łyżeczki pasty waniliowej (z prawdziwą wanilią)
• 50 g jasnego miodu
• 50 g cukru pudru

Przygotowanie
Ciasto na miodownik:

Przed rozpoczęciem przygotowania ciasta, nagrzej piekarnik do 180 stopni Celsjusza.

Następnie do miski przesiej składniki suche oprócz cukru: mąkę, proszek do pieczenia, sodę oczyszczoną, cynamon, imbir, goździki i sól i wymieszaj je łyżką.

W drugiej — większej misce — umieść: masło, miód, jaja, cukier i brandy, po czym całość ucieraj mikserem, aż uzyskasz gładką, kremową masę (około 5-7 minut miksowania).

Do masy dodawaj następnie powoli mieszankę suchych składników, cały czas miksując ciasto. Gdy z ciasta powstanie jedna kula — przełóż ją owiniętą folią spożywczą na minimum godzinę do lodówki.

Ciasto podziel na pięć równych części. Każdą z nich rozwałkuj cienko do wielkości posiadanej blachy.  Każdy blat piecz pojedynczo — na wyłożonej papierem blasze. Przed wsadzeniem do piekarnika ciasto podziurkuj gdzieniegdzie widelcem, aby podczas pieczenia nie zrobiły się wzdymy. Blat piecz około 12-15 minut na lekko złoty kolor.

Każdy blat miodownika po upieczeniu pozostaw do ostygnięcia przez około 10 minut. Następnie delikatnie wyjmij z formy i umieść na kratce, aby całkowicie ostygł. Jeśli masz czas, przełożone papierem, gotowe blaty powinny “odpocząć” minimum jeden dzień.

Przygotuj krem na miodownik. Na mleku ugotuj kaszę mannę, pilnując, by się nie przypaliła i by nie było grudek. Odstaw do całkowitego wystygnięcia.

Miękkie masło utrzyj w mikserze na gładką, białą masę (około 7 minut na wysokich obrotach). Do masła dodaj cukier i wanilię — miksuj przez kolejne 3-4 minuty. Potem zmniejsz obroty miksera i stopniowo dodawaj kaszę mannę i miód. Gdy krem się połączy — wstaw go na pół godziny do lodówki, aby zgęstniał.

Blaty ciasta przełożyć warstwą kremu. Na ostatnim, wierzchnim blacie połóż papier do pieczenia i całość lekko dociśnij. Ciasto powinno poleżeć co najmniej pięć dni w lodówce lub chłodnej spiżarni, by smaki się przeniknęły, a blaty i krem — ustabilizowały i skleiły się.

Gotowy miodownik udekoruj lukrem, cukrem pudrem lub roztopioną czekoladą i orzechami.

Smacznego, dasz miód i wesołych świąt!

Wasz pszczelarz

Jan Ożóg